HOA BẰNG LĂNG - THẤM ĐẪM MỘT HỒN THƠ - NNC
thấm đẫm một hồn thơ
NGUYỄN NGỌC CHIẾN
Hoa Bằng Lăng yêu thơ và đến với thơ để rồi từ cảm xúc đến diễn đạt, chị đã có một lối đi riêng, một phong cách riêng, đó là cảm xúc thiên về ấn tượng và diễn đạt thiên về khái quát. Thơ chị mềm mại, đắm đuối, giàu tự sự và rất nữ tính. Người đọc khi đọc thơ của Hoa Bằng Lăng sẽ dễ dàng đồng cảm và chia sẻ với chị những cảm xúc mà chị gửi gắm trong từng bài thơ.
Đọc thơ của Hoa Bằng Lăng, tôi có thể chia cái cảm xúc của chị ra làm hai mảng. Một là thơ chị dành cho nguồn cội, quê hương, gia đình, người thân. Và hai là thơ chị dành cho tình yêu.
Ở tập thơ "Thức đồi cỏ may", tập thơ do Nhà Xuất bản Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh ấn hành ra mắt bạn đọc vào cuối tháng mười vừa qua, Hoa Bằng Lăng có rất nhiều bài thơ dành viết về quê hương. Chị có một cái nhìn khá sâu sắc, tinh tế, nhưng lại rất tình cảm khi thể hiện cảm xúc đó qua những bài thơ này. Có lẽ đây là đề tài đã được nói nhiều, viết nhiều không chỉ trong thơ mà còn ở rất nhiều các loại hình nghệ thuật khác. Nhưng viết thế nào để không trùng lặp lại với những người trước đã viết mới là điều khó, mới là điều khiến Hoa Bằng Lăng phải trăn trở. Có một bài thơ tôi rất tâm đắc ở trong tập này, đó là bài "Mơ về nguồn cội". Bài thơ phần đầu được viết dưới hình thức thơ tự do. Có lẽ ở thể thơ này nhà thơ mới không bị ràng buộc bởi bất cứ một yếu tố nào khi diễn tả mạch cảm xúc mãnh liệt của mình. Bài thơ như cho người đọc được sống lại cái thuở ông cha tảo tần với mảnh vườn thửa ruộng bằng chiếc rìu đá dựng xây cơ đồ từ ngàn năm trước:
Mẹ ngậm răng đen nhưng nhức
Bàn chân Giao Chỉ tòe ngơ
Cắm cúi bờ sông bến bãi
Chỉ chăm gieo cấy gốc bờ...
Cha vác cày đi mở đất
Phù sa xanh ngút mắt sông Hồng
Tóc cài ngược lông chim bay phơ phất
Dâu bờ tím bãi ven sông...
(Mơ về nguồn cội)
Tôi đặc biệt yêu thích hình ảnh bà mẹ có "bàn chân Giao Chỉ tòe ngơ" trong bài thơ. Đây là một phát hiện độc đáo của Hoa Bằng Lăng và nhờ hình ảnh này mà bài thơ được nâng lên rất nhiều. Hoa Bằng Lăng đã thể hiện hình ảnh về bà mẹ chỉ bằng mấy câu thơ thôi nhưng đã hội tụ được đầy đủ những đức tính đẹp đẽ nhất của người phụ nữ Việt Nam từ xa xưa đến nay. Hình ảnh bà mẹ trong bài thơ làm tôi nhớ đến đã rất lâu rồi tôi cũng từng nhìn thấy những bà cụ rất già, có cụ ngót nghét cả trăm tuổi, cũng có bàn chân y hệt như bà mẹ trong thơ của Hoa Bằng Lăng. Đó là bàn chân mà cả hai ngón chân cái đều chõe về hai phía khiến cho bàn chân từ gót lên đến ngón cái cong hẳn lại không sao có thể mang được dép. Người ta gọi đó là bàn chân Giao Chỉ và ai là người có bàn chân Giao Chỉ thì mới đúng là người có gốc gác, nguồn cội con Lạc cháu Hồng.
Đọc bài thơ "Mơ về nguồn cội" ta như có cảm tưởng đang được sống lại cái không khí của thuở vua Hùng dựng nước, thuở Bà Triệu, Bà Trưng cưỡi voi xông trận tiêu diệt kẻ thù giữ yên bờ cõi. Bài thơ có cả tiếng tù và, tiếng trống, tiếng gươm khua, tiếng ngựa hý, tiếng voi gầm... Một âm thanh trầm hùng, khí phách vang vọng núi sông như được ôm trùm, lan tỏa cả bài thơ.
Đâu tiếng trống đồng ngày hai bà cưỡi voi trắng
hiên ngang xông trận
Giặc mê man chết gục dưới dấu voi dày
Hình hài cha ông tỏ mặt
Hạc vàng điệu vũ say say...
(Mơ về nguồn cội)
Hoa Bằng Lăng có nhiều bài thơ với một nỗi niềm đau đáu về quê hương, mẹ cha của mình, như các bài "Cuộc trần gian ta bước về đâu", "Tạ lễ quê hương", "Tháng năm này con lại nhớ mẹ cha", "Cha", "Thay cha về tạ lỗi quê hương", "Đứa bé trong chiều buông"...Có lẽ đối với mỗi người Việt Nam, dù đi đâu về đâu, dù xa cách bao nhiêu và dù thời gian có vật đổi sao dời thì ai ai trong cõi sâu thầm kín của lòng mình vẫn luôn dành cho quê hương, mẹ cha...những tình cảm ơn sâu nghĩa nặng. Tình cảm ấy được mỗi người thể hiện một cách khác nhau. Hoa Bằng Lăng là người làm thơ và chị đã thể hiện được tình cảm đó qua những vần thơ ngọt ngào của mình:
Cha ơi!
Một thời tuổi thơ cơ cực
Trèo lên Rú Nhọn, Rú Thành
Môi sim tím chiều Trung Mỹ
Tìm trâu chạy lạc Văn Lang...
(Thay cha về tạ lỗi quê hương)
Đó là những địa danh ở Xứ Nghệ gắn với một thời tuổi thơ của chị, là quê hương chị, là nơi chị cất tiếng khóc chào đời.
Còn đây là tình cảm khi chị nghĩ về người cha kính yêu của mình:
Nhà bốn phía dột đều cha hứng
Chỗ ấm con nằm. Chỗ dột đời cha
Đầu cá trích. Cuống rau. Chát đắng
Con bé bỏng cười khoe áo trắng hoa.
(Cha)
Và khi cha không còn nữa thì chị đã khóc bên mộ cha bằng những câu thơ nức nở như thế này:
Con biết nghĩ cha đã đi biền biệt
Chốn trăm năm. Lạnh lẽo một chiều
Con chạy mãi. Phía nào cha đứng
Kêu gọi hoài. Vọng núi cô liêu...
(Cha)
Hay:
Chừ cha nằm với đất
Đất xanh ngàn cây chim hót
Có nôn nao đường quê hương
Mà con bỗng dưng muốn khóc
Thương cha chưa lần thăm mộ tổ tiên
(Thay cha về tạ lỗi quê hương)
Mảng thơ về tình yêu có thể được xem là mảng thơ chủ đạo, chiếm một số lượng lớn và gần như xuyên suốt trong quá trình sáng tác của Hoa Bằng Lăng. Điều này cũng rất dễ hiểu. Bởi không hiếm người suốt cả một đời sáng tác, mặn mà với văn chương, nhưng tác phẩm chỉ theo đuổi một đề tài nào đó mà họ có sở trường hoặc là yêu thích. Với Hoa Bằng Lăng, chị chọn đề tài tình yêu để thể hiện nó qua ngôn ngữ của thơ, của nghệ thuật tôi nghĩ là một thế mạnh của chị. Bởi, đọc thơ về tình yêu của chị, tôi hiểu là thơ về tình yêu của chị không hẳn chỉ là vì thơ, vì nghệ thuật, mà thơ về tình yêu của chị còn là tất cả những gì mà chị tiếc nuối, xót xa, đau khổ, khát khao...trong hạnh phúc và tình yêu.
Trong tập thơ "Chậm một nửa" của Hoa Bằng Lăng do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành năm 2008 có tổng số 46 bài thì có tới gần 40 bài là thơ về tình yêu. Nhiều bài trong tập này được Hoa Bằng Lăng diễn tả với một tâm trạng khá buồn. Nhưng tôi lại nghĩ đây chưa hẳn là tâm trạng của chị, mà có thể qua thơ mình chị muốn nói hộ cho ai đó:
Anh, người chia sẻ đời em
Mỗi ngày gặp nhau mười phút ăn cơm tối...
Người yêu dấu của em
Chỉ lăn vào giường lúc đã nồng nàn hơi rượu...
Anh, người từng hiểu em mọi niềm bí mật
Sẵn sàng cáu khi em vờ hờn dỗi
Và sẵn sàng ra khỏi nhà đến sáng...
(Trái đất đang nóng dần lên)
Vâng, trong tình cảm con người, và nhất là trong tình yêu lứa đôi ai cũng có những lúc vui lúc buồn, lúc thương lúc giận. Và hạnh phúc thì như trái chín đầu mùa, ngọt ngào đấy nhưng không phải không có lúc thế này thế kia khi ta gặp phải quả đắng. Điều quan trọng là ta biết hướng tới những gì tốt đẹp hơn, yêu thương hơn. Đó mới là tình yêu đích thực của đời mình.
Thơ tình yêu của Hoa Bằng Lăng ngoại trừ một vài bài như đã nói trên, còn lại tất cả đều là tình cảm rất đẹp đẽ, rất trong sáng và lãng mạng. Mỗi bài thơ của chị về tình yêu bao giờ cũng ngọt ngào hương vị của thứ tình cảm đặc biệt này. Mỗi bài thơ về tình yêu của chị bao giờ cũng chứa chan và thấm đẫm tình yêu thương trong nhung nhớ, đợi chờ.
Đường vẫn chờ bước chân anh đấy
Em tin rằng sẽ có một ngày mai
Anh nhẹ bước trên con đường trải rộng
Có tình em đón đợi cuối canh dài
(Con đường vẫn chờ bước chân anh)
Chẳng có anh biển vỡ làm đôi
Nửa khao khát chắt chiu thành muối mặn
Đến cháy trong anh nỗi niềm lặng đắng
Nửa ngấm tim em dào dạt sóng triều dâng
(Biển vỡ)
Có một thực tế trong thơ Hoa Bằng Lăng, nhất là thơ về tình yêu mà tôi gặp, đó là, hình như tình yêu trong chị càng mặn nồng bao nhiêu thì những bài thơ về tình yêu của chị càng sâu sắc và chín đỏ bấy nhiêu, cũng có nghĩa là thơ về tình yêu của chị càng ngày càng hay hơn, càng ngày càng được bạn đọc yêu thích và mến mộ hơn. Phải chăng đó là sự đồng thuận giữa tâm hồn nhà thơ với nghệ thuật? Điều này được chứng minh rất rõ qua một loạt bài thơ về tình yêu mà chị sáng tác sau này và một số đã được chị chọn in trong tập "Thức đồi cỏ may".
Có thể kể ra đây tên những bài thơ ấy như "Trái tim không nguôi nhớ", "Miền nhớ riêng anh", "Đêm nay trên trời chỉ có một vì sao", "Thức với vầng trăng", "Vẫn đợi ngày xa", "Khúc hát ngày cho anh", "Biết bao giờ trở lại mùa thu"...và nhiều bài khác nữa.
Trong thơ tình yêu của Hoa Bằng Lăng tôi nghĩ là chị đã dành tất cả niềm thương nỗi nhớ cho người mình yêu. Như thân tằm rút ruột nhả tơ, chị cũng đã dốc cạn nỗi lòng mình cho người mình yêu. Chị đã gửi gắm vào đó tất cả tình yêu của chị. Những vần thơ của chị trong những bài thơ về tình yêu sau này thật đẹp đẽ vô cùng, mềm mại vô cùng và cũng chan chứa tình yêu thương không thể còn viết thế nào để có thể hay hơn được nữa, dốc hết nỗi lòng của mình hơn được nữa.
Ngày trải biếc hồng qua biển cả mênh mông
Sóng dẫu lớn chẳng bằng dòng thương cuộn chảy
Mạch đập của tim trong vòng tay run rẩy
Có mạnh bằng nỗi nhớ của em không?
(Đêm nay trên trời chỉ có một vì sao)
Trăng đã về. Anh chẳng ở quanh đây
Tròn con nước trăng lại về đúng hẹn
Bay sóng sánh trăng xõa vàng tóc bến
Aó em sương rơi bàng bạc trăng ngà.
(Thức với vầng trăng)
Ngay cả khi
Cô đơn kề bên
Em bước bên bờ vực của tuổi già vĩnh cửu
Niềm đau lặng chôn
Niềm yêu thương từ lâu phai dấu
Em vẫn biết rằng
Trái tim mình không nguôi nhắc nhớ
Đã - sẽ - và yêu anh!
(Trái tim không nguôi nhớ)
Với một giọng thơ đắm đuối, mượt mà, cuốn hút, dù viết về quê hương, mẹ cha, hay viết về tình yêu, thơ Hoa Bằng Lăng bao giờ cũng hấp dẫn bạn đọc.Theo dõi thơ của Hoa Bằng Lăng từ trước đến nay, dù được diễn đạt dưới bất kỳ hình thức nào, có một vấn đề nổi trội mà tôi thường gặp, đó là chị đã rất chịu khó tìm tòi có chọn lọc những từ ngữ để đưa vào thơ. Nhiều bài thơ của Hoa Bằng Lăng có rất nhiều từ ngữ mới và đẹp nhưng vẫn rất dung dị, mộc mạc, gần gụi với lời ăn tiếng nói hàng ngày. Có lẽ chính vì vậy mà thơ Hoa Bằng Lăng có cái hay, cái sang, cái lạ riêng. Đọc thơ Hoa Bằng Lăng đã nhiều nên tôi cũng xin được nói thật, đó là, nếu như gặp một bài thơ của Hoa Bằng Lăng lẫn đâu đó giữa nhiều bài thơ khác, tôi vẫn có thể nhận ra bài nào là của chị.
Nhiều năm làm thơ, với số lượng đã lên đến hàng trăm bài, nhưng Hoa Bằng Lăng mới chỉ cho ra mắt hai tập thơ là "Chậm một nửa" và "Thức đồi cỏ may" giới thiệu với bạn đọc. Thơ chị cũng đã góp mặt trong nhiều tập thơ in chung và in trên nhiều các tạp chí Văn nghệ trong và ngoài tỉnh. Chị cũng đã dành một số giải thưởng về thơ. Không được chào đón, tán tụng, ngợi ca...một cách vồ vập, chóng vánh như một số người làm thơ khác, Hoa Bằng Lăng chỉ có viết, miệt mài viết. Tôi lại nghĩ đến có rất nhiều những người viết văn làm thơ cứ sau mỗi khi có sách xuất bản là chạy ngược chạy xuôi tìm người viết bài giới thiệu, rồi lại chạy đôn chạy đáo tới báo này, tạp chí nọ cầu cạnh để người ta đăng lên. Nực cười hơn, có những tác phẩm xuất bản chất lượng chả ra sao nhưng người viết bài giới thiệu lại thổi phòng lên to bằng...ông trời, cốt để câu khách, hoặc vì những mục đích không chính đáng khác. Đinh Tiểu Lăng không thế và tôi biết chị không bao giờ muốn thế! Chị vẫn khiêm nhường nói rằng, chị làm thơ là để cho vui khi thời gian rảnh rỗi sau một ngày bận bịu với đủ thứ công việc.
Dù âm thầm, lặng lẽ với thơ, mặn mà, thủy chung với thơ, không quá quan trọng với việc làm thơ, chỉ xem thơ như một đam mê, một thú vui để giải tỏa...nhưng qua những gì có được trên một chặng đường thơ đầy vất vả, cực nhọc, bạn bè yêu thơ và cả những người hiểu thơ cũng đã khẳng định được bản ngã của chị và đã dành cho thơ chị nhiều tình cảm và lòng mến mộ. Phần tôi, qua hai tập thơ của Hoa Bằng Lăng mà tôi đã đọc, tôi có thể nói rằng, thơ chị đã là thơ của thi sỹ rồi đấy và bản thân chị cũng đã là thi sỹ rồi đấy.
N.N.C
(72) Góp ý (0) Trackbacks
Đường dẫn cố định
Chỉnh sửa
Bản in
.jpg)
