TÀ ÁO DÀI VIỆT NAM VÀ NHỮNG BỨC ẢNH

NGÀY PHỤ NỮ VIỆT NAM 20.10

 

 

 

         Nhân kỷ niệm 79 năm (20.10.1930 - 20.10.2009)   thành lập Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam xin được gửi tới các mẹ các chị các em gái lời chúc mừng tốt đẹp nhất!

         Xin được gửi đến các chị các bạn và các em - những chủ nhân vnweblogs những lẵng hoa tươi thắm và những tình cảm thân thương. Chúc các chị các bạn và các em mãi mãi trẻ trung xinh đẹp vui khỏe hạnh phúc thành đạt trên mọi lĩnh vực học tập công tác; xứng đáng là con cháu của Bà Trưng Bà Triệu là người phụ nữ Việt Nam trong thời đại mới "GIỎI VIỆC NƯỚC ĐẢM VIỆC NHÀ" "ANH HÙNG - BẤT KHUẤT - TRUNG HẬU - ĐẢM ĐANG"...
         Xin gửi đến các mẹ các chị các bạn các em gái bài viết và những tấm ảnh về tà áo dài mềm mại tha thướt...của người phụ nữ Việt Nam.

         Mong rằng trong ngày vui này với tà áo dài mềm mại tha thướt ấy các chị các bạn và các em - những nữ chủ nhân vnweblogs - sẽ xinh đẹp hơn duyên dáng hơn đáng yêu hơn...

                                                                               Tối ngày 17 tháng 10 năm 2009

                                                                                     NGUYỄN NGỌC CHIẾN

 

 

 

TÀ ÁO DÀI VIỆT NAM


ĐỖ HUY

Giáo sư - Tiến sỹ Mỹ học

         
        
         Các nhà sử học đã viết khá nhiều về cội nguồn và sự biến đổi của chiếc áo dài Việt Nam qua nhiều thời đại. Các nhà dân tộc học đã có những nghiên cứu công phu về chiếc áo dài của người Tầy người Nùng người Thái người Kinh... Nhiều nhà xã hội học đã nghiên cứu chiếc áo dài Việt Nam gắn với giới tính tầng lớp và thế hệ trong xã hội.
         Đặc biệt là về phương diện văn hóa rất nhiều luận án luận văn và các công trình nghiên cứu về các kiểu áo dài trong ngày lễ ngày hỏi ngày cưới; trong cả tang ma quan tế và tu hành cùng nhiều quan hệ văn hóa khác. Ở đây tôi chỉ nêu lên vài cảm nhận cá nhân về phương diện thẩm mỹ của chiếc áo dài phụ nữ Việt Nam.
         Các cụ từ xưa đã nói: "Hoa mỗi người mỗi thích lịch mỗi người mỗi vẻ". Đã là ý thích của cá nhân thì nó chỉ là số ít và là dễ tham vấn thôi.
 

 
         Trước hết tôi thấy chiếc áo dài của người Việt dù là áo nam hay áo nữ đều mang rõ hồn Việt. Văn hóa áo dài Việt Nam đã trải qua nhiều tiếp biến giao lưu và có đời sống lịch sử qua nhiều triều đại. Mỗi triều đại chiếc áo dài phản ánh một sự phát triển mới của cảm quan thẩm mỹ của một đất nước đa dân tộc. Mỗi dân tộc người trên đất Việt có thể sáng tạo mãi trên chiếc áo dài của mình mà không hề lẫn lộn với các tộc người khác. Sự sáng tạo thể hiện không chỉ ở các kiểu cách các màu sắc mà còn ở các tiết họa kết cấu trang trí trên áo dài. Mỗi bước tiến của văn hóa văn minh chiếc áo dài của mỗi tộc người càng gắn liền với bản sắc dân tộc - hiện đại hơn
         Chiếc áo dài là thể hiện sự thống nhất giữa cái đúng cái tốt và cái đẹp trong văn hóa Việt Nam. Chiếc áo dài Việt đã từng được trần bông để mặc trong lúc hàn giá đã từng được may bằng lụa mỏng để mặc trong những ngày nóng nực. Mùa Xuân mùa Thu chiếc áo dài Việt có thể dược may bằng những chất liệu phù hợp với thời tiết. Chiếc áo dài Việt đã được sáng tạo cho những ngày đại lễ cho những cuộc vui tưng bừng và cả cho những ngày buồn thảm. Cái đúng đã theo vạt áo dài mà kiến tạo các giá trị văn hóa Việt Nam.
 

 
         Cha ông ta xưa có câu "Y phục xứng kỳ đức". Áo dài Việt biểu cảm cho cái tốt trong văn hóa Việt Nam không chỉ ở chất liệu may áo mà cả ở cách thức may mặc. Chuẩn mực của cái tốt được xác định bởi các quan hệ đạo đức của cộng đồng. Chúng ta không thể mặc một chiếc áo dài quá hở hang khi nghênh lễ hay trong tang ma. Sẽ là không tốt nếu những ngày vui ngày cưới ngày hội mà mặc chiếc áo dài rách rưới.
         Nhìn cách mặc áo dài người ta đoán định được chủ nhân của nó cổ vũ cho chuẩn mực đạo đức nào và đã phản ánh các quan niệm đạo đức nào. Sự kín đáo sự đoan trang sự đức hạnh được bộc lộ ra trong cách may mặc áo dài của phụ nữ. Áo dài của phụ nữ Việt từ xưa tới nay mang trong nó cả dư luận xã hội và có thể điều tiết dư luận ấy.
 

 
         Ở Việt Nam từ ngàn đời xưa cho đến hôm nay cái đẹp thường gắn với cái tốt. Chiếc áo dài đẹp là trước hết phải là chiếc áo dài thể hiện được cái tốt. Dư luận xã hội thông qua cách may mặc mà cổ vũ cho cái đẹp. Những người nết na bao giờ cũng chú ý tới cái tốt làm nền cho cái đẹp. Chỉ có trên cơ sở cái tốt mà dư luận xã hội mới ngợi ca cái đẹp.
         Cái đẹp của tà áo dài gắn với cái tốt nghĩa là gắn với sự đồng tình của dư luận xã hội. Sự hài lòng hay không hài lòng trong dư luận xã hội là tình cảm đạo đức còn tình cảm đối với cái đẹp là sự thích thú sự khoan khoái. Thông thường dư luận xã hội gắn liền sự hài lòng với sự thưởng ngoạn nghĩa là gắn tình cảm đạo đức với tình cảm thẩm mỹ trong việc đánh giá cái đẹp.
         Về phương diện thẩm mỹ sự may mặc áo dài không thể tách rời thước đo ấy của xã hội. May mặc áo dài là về phương diện thẩm mỹ tuy là ý thích cá nhân nhưng cá nhân ấy không thể tách ra khỏi các hệ giá trị cơ bản của xã hội. Mọi sự sáng tạo áo dài may mặc áo dài về phương diện thẩm mỹ phải gắn với sự phát triển hài hòa chung của xã hội. Người ta thấy trong thời chiến tranh khi lao động trong xưởng máy trên đồng ruộng hay cuộc vật lộn sống còn với tự nhiên nếu sáng tạo hay may mặc chiếc áo dài tân kỳ sang trọng là không phù hợp. Ngược lại trong các ngày đại lễ trong những ngày vui lớn những ngày buồn đau... không mặc chiếc áo dài phù hợp thì dư luận chê trách.
 
 
         Cái đẹp của chiếc áo dài Việt Nam có một đời sống thẩm mỹ vô cùng phong phú. Trước hết nó biểu hiện được cái cao thượng khi nó xuất hiện trong những khung cảnh nghiêm trang và hoành tráng. Nó có thể hiện được cái bi khi xuất hiện ở những nơi đau thương. Nó có thể biểu hiện được cái hài khi tự làm xấu hình ảnh của nó.
         Đời sống thẩm mỹ phong phú của chiếc áo dài Việt biểu hiện tập trung ở sự thể hiện khác nhau của cái đẹp. Áo dài có thể biểu hiện trong cái đẹp kiêu sa lộng lẫy choáng ngợp lại cũng có thể biểu hiện trong cái đẹp dịu dàng đoan trang thùy mị trong cái đẹp giản dị thường nhật. Áo dài Việt có thể đẹp khi mang lại sự ấm áp trong mùa Đông mát mẻ trong mùa hè dịu dàng trong mùa Xuân kiều diễm trong mùa Thu. Những gam màu những kiểu dáng vô tận được thể hiện thông qua chiếc áo dài Việt không chỉ tạo nguồn cảm xúc thẩm mỹ bất tận cho các nhà sáng tạo mà còn làm rung động hàng triệu trái tim về sự xuất hiện của nó trong những tình huống nhất định của cuộc sống.
         Do tính đa dạng kỳ diệu trong đời sống thẩm mỹ của xã hội chiếc áo dài có thể là hình ảnh tạo dựng về cái đẹp của người phụ nữ khi sử dụng nó. Khoác chiếc áo dài lên mình bước ra đường phố đến nơi công sở người phụ nữ đã tự cảm thấy mình đẹp hơn và đối diện cũng như hòa chung vào với cái đẹp khác của xã hội. Người phụ nữ mặc chiếc áo dài để nâng cao giá trị của mình và hy vọng được mọi người cổ vũ cho giá trị ấy. Những người yêu nhau nhớ mãi màu áo dài của người con gái khi hò hẹn lần đầu.
 

 
         Hình ảnh người phụ nữ có thể được ghi nhớ được cộng đồng tôn trọng được in dấu vào những sự kiện quan trọng khi mặc chiếc áo dài hợp lý. Không ít các phụ nữ họat động chính trị ở nước ta đã mặc chiếc áo dài truyền thống trong những cuộc đàm thoại quan trọng. Nhiều chiếc áo dài đã trở thành biểu tượng của những nhóm nhỏ xã hội được sống trong những dòng mỹ cảm của xã hội.
         Chiếc áo dài màu tím Huế chiếc áo dài lụa tơ tằm màu mỡ gà chiếc áo dài màu thiên thanh đã từng làm nguồn cảm hứng đầy tự hào của những nữ sinh trường Đồng Khánh trường Tây Sơn trường Nguyễn Trãi. Có những chiếc áo dài đã làm tăng thêm vẻ đẹp của người phụ nữ tô đậm sự hiện diện của họ trong đời sống thẩm mỹ. Những sự thể nghiệm về sành điệu có thử nghiệm thành công được dư luận xã hội tán thưởng có những thử nghiệm đã thất bại hoàn toàn. Những cái "mới" quá kệch cỡm những chiếc áo dài "sáng tạo" quá lố lăng không những không gây được ấn tượng về văn hóa văn minh mà nhiều khi còn bị xã hội cho là thiếu thẩm mỹ.
 

 
         Chiếc áo dài Việt đến hôm nay không phải là sáng tạo của một cá nhân nào mặc dù có những nhà tạo mẫu đã thay đổi rất nhiều kiểu dáng truyền thống. Áo dài Việt là sức sống Việt Nam là văn hóa Việt Nam. Áo dài Việt đã sống với khát vọng giải phóng của Thị Màu những buồn đau của Thị Kính là xiêm y của các tích chèo là y phục của các tích tuồng là tình cảm của các liền anh liền chị trong quan họ là trang phục giao tiếp của những cô gái trồng hoa Ngọc Hà là nghĩ về của triều đình là niềm tự hào của những nhà quyền quý...
         Áo dài Việt đã xuất hiện mọi nơi trong nền văn hóa từ truyền thống đến hiện đại và ăn sâu vào cảm thụ thẩm mỹ của người Việt. Nó tạo nên niềm tự hào của các người đẹp khi thi hoa hậu trở thành biểu tượng của Việt Nam trên các chuyến bay của tiếp viên hàng không.
         Tuy nhiên trong nhịp sống nhanh ngày hôm nay chiếc áo dài không được sử dụng thường xuyên như xong nhịp sống chậm rãi đến công trường vào xưởng máy như là chiếc xe tốc độ cao người ta có nhu cầu mới về y phục. Hầu như chiếc áo dài của phụ nữ hiện nay là dùng cho ngày lễ ngày Tết ngày vui và các dịp giao tiếp quan trọng.
 

 
         Thanh niên nam nữ ngày nay tiếp xúc nhiều với các giá trị mới của các nền văn hóa thế giới và có những quan niệm rất mới về vẻ đẹp y phục. Các thế hệ trung niên và người cao tuổi tuy vẫn yêu thích vẻ đẹp của chiếc áo dài truyền thống nhưng vẫn chưa quen được với sự sáng tạo của nhiều nhà tạo mẫu quá sáng tạo.
         Hiện nay trong xu thế hội nhập để cho chiếc áo dài đi vào trong cơ cấu ngành công nghiệp may mặc xem ra không hề dễ dàng. Chiếc áo dài cơ bản gắn với thủ công nghiệp bởi nó liên quan mật thiết đến số đo đến vòng eo đến trang trí các họa tiết và đến người tiêu dùng. Cần có thương hiệu áo dài Việt Nam để kích thích được tiêu dùng thì công nghệ may đo mới phát triển được.
         Công nghiệp hóa hiện đại hóa toàn cầu hóa đang đặt ra rất nhiều vấn đề để duy trì và phát triển chiếc áo dài Việt Nam. Các nhà tạo mẫu chỉ có thể thuyết phục được người tiêu dùng khi các sản phẩm của họ đáp ứng được nhu cầu thẩm mỹ của công chúng đặc biêt là thế hệ trẻ hiện nay.
 

 
         Thời đại mới văn hóa thẩm mỹ mới cần xác lập được văn hóa áo dài mới. Thể chất sinh học của các cô gái Việt Nam đang biến đổi các số đo áo dài cũng đang thay đổi nhu cầu về thẩm mỹ áo dài lại càng biến đổi mạnh mẽ. Chỉ có những sản phẩm áo dài kết hợp được trong nó cái đúng cái tất yếu và cái đẹp của cuộc sống mới có thể thuyết phục được người tiêu dùng rất khó tính hiện nay. Nền kinh tế càng phát triển giao lưu văn hóa càng mở rộng các giá trị thẩm mỹ càng được tôn vinh. Các nhà tạo mẫu đang thổi thêm sức sống mới vào chiếc áo dài Việt trong quá trình chúng ta xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc trong thế kỷ 21 này.

Đ.H

 

LÊ THỊ PHÙ SA

chào anh trai!
He he... em chộp được con tem. Anh trai ơi! Tà áo dài thì em chộp được rồi nhưng sao chưa thấy các bức ảnh vậy anh trai? Tải lên nhé!